|
چهارشنبه, 27 تیر 1386 20:45 |
|
فرا رسيدن يک اتفاق مهم تجسمي ديگر، باز هم همه نگاه ها را به توجهي عميق تر در فضاي تجسمي کشور جلب کرد
برگزاري نهمين دوسالانه طراحي گرافيک معاصر ايران که به هزار و يک دليل ناشي از تغيير و تحول در ساختار مديريت هاي هنري ، با اندکي تاخير نسبت به دوسالانه هشتم آغاز به کار کرده ، حاصل همت انجمن صنفي طراحان گرافيک ايران ، دفتر امور هنرهاي تجسمي وزارت ارشاد، موسسه توسعه هنرهاي تجسمي ، موسسه فرهنگي ، هنري صبا و... در ماههاي اخير است که با تمام افت و خيزها، سعي و اصرار برگزارکنندگان آن برمحوريت نگاه حرفه اي و دقت نظر در انتخاب و داوري آثار، حاکي از اهميت اين رويداد در سطح ملي و بين المللي است.
اين دوسالانه که با تاييد ايکوگرادا (انجمن بين المللي مجامع طراحي گرافيک) در بخشهاي ملي (7 بخش اصلي و يک بخش جنبي) و بين المللي برپا شده و با شرکت و استقبال بسيار از گرافيست هاي شاخص دنيا مواجه بوده با به نمايش گذاشتن 414 اثر ايراني و خارجي ، علاوه بر معرفي گرافيک ايران به جهان مي تواند با نشست هاي تخصصي به شناسايي و شفاف سازي نقاط مبهم و تاريک موقعيت گرافيک ايران بپردازد و به قياسي منطقي تر در مواجهه با آثار خارجي بنشيند.
در کنار صدها پوستر خارجي بر ديوارهاي گالري هاي صبا که بيشتر آنها عرصه اي وسيع از امکانات بصري را در مقابل چشمان تماشاگر به نمايش گذاشته اند و موضوعات متنوع تجاري ، اجتماعي و فرهنگي (پول ، رشوه خواري ، اعتياد، بيماري ، جنگ و سياست ، بحران هويت ، خودکشي ، زن ، وضعيت از کارافتادگان و مستمري بگيران و...) در قالبهاي حيرت انگيز و تکنيکي طراحي گرافيک ، هر کدام به نوعي نمايانگر شکوه حرفه اي اين آثارند. گروهي از پوسترها و آثار داخلي نيز علاوه بر پرداختن به سوژه هاي متفاوت مي خواهند رنگ و بوي ايراني را به مشام برسانند؛ البته توصيف اين رنگ و لعاب وطني به آن دليل نيست که توجه به مختصات عمومي طراحي گرافيک در آنها از اعتبار ويژه اي برخوردار باشد، بلکه از جهتي است که بدانيم گرافيک ايراني تا چه حد لباسي شناخته شده و قابل عرضه بر تن دارد و ارزيابي کارشناسان مطرح جهاني اين رشته بر اين جنبه از آثار داراي چه رويه اي است ؛ همان طور که رئيس گروه انتخاب آثار بخش بين الملي اين دوسالانه (يان رايليش) به وجود نشانه هاي بصري و هويت ايراني در پوسترهاي ايراني اشاره دارد.
او درباره آثار گرافيک ما اين گونه نظر مي دهد: «از کپي بر حذر باشيد و راه خودتان را در پيش گيريد» و نکته اي که در اينجا مستلزم توضيح است آن است که آنچه دقيقا از چند هزار سال پيش در هنرهاي بصري ايراني جايگاه مستحکمي دارد ايجاز خلاصه گويي و اطلاع رساني از طريق نماد و نشانه است.
قرن ها پيش از ميلاد مسيح ، نمادهاي تصويري ما هنر را به روشني در اشکال کاربردي (گرافيک) عرضه مي کردند و اين هنر که از ابتدا مخاطب عام داشته ، همواره به لحاظ بار بصري و تصويري فوق العاده بوده است که تصاوير روي سفالينه هاي سيلک کاشان ، نقوش غار دوشه لرستان ، نقش برجسته هاي تپه مارليک گيلان و... نمونه هاي معروف قدمت اين هنر نشانه اي در ايران هستند.
در صورتي که اروپاييان از ديرباز آنقدرها به هنر ايجاز و اشاره نزديک نبودند و اين پيشينه حکايت از آن دارد که دستمايه هاي هنرهاي بصري و گرافيک در فرهنگ کشور ما، درياي بيکراني است که بدون چشم دوختن به دهان داوران و کارشناسان خارجي مي توان از آنها بهره مند شد و با تحقيق و علمي نگري در ابعاد گسترده تر تکنيکي مجال توقف بر نقطه ضعفها را به حداقل رساند.
بيشتر هنرمندان مسوول بخشهاي مختلف برگزاري اين بي ينال از اين رفت و آمدهاي فرهنگي و هنري و بازتاب آن در دنيا با خوش بيني صحبت مي کنند. «مصطفي اسداللهي ، عضو شوراي طرح و برنامه دو سالانه گرافيک در اين باره مي گويد: اين بي ينال با تاييد مجمع جهاني انجمن طراحي گرافيک انجام گرفته و زيرنظر مستقيم ايکوگرادا است و از طرفي نقطه نظر مهمانان و داوراني که همگي در اين عرصه بسيار مطرحند در برگزاري اين دو سالانه مورد نظر قرار گرفته است.
من فکر مي کنم اين انعکاس در دراز مدت برد بين المللي خوبي خواهد داشت. خيلي ها منتظر تشکيل اين دو سالانه بودند و اخبار آن را مشتاقانه دنبال مي کردند. روشن است که اين نمايشگاه در محافل معتبر طراحي گرافيک دنيا هم حرفي براي گفتن دارد. وي درباره اهميت تاکيد مديران نهادها و سازمان هاي موثر در توسعه طراحي گرافيک مي گويد: «نکته قابل اهميت آن است که اميدواريم اين بي ينال فقط از سوي طراحان گرافيک ، دانشجويان يا علاقه مندان ديده نشود بلکه مديران رده بالا در سطوح مختلف مثل صدا و سيما، وزارتخانه هاي امور خارجه ، ارشاد، صنايع و ديگر جاهايي که مي توانند سفارش دهنده هاي مطرحي در زمينه گرافيک باشند، بيايند و پتانسيل بالاي طراحي گرافيک ايران را از نزديک ببينند. تا شايد به اين وسيله از گرافيک نازلي که متاسفانه در کشور شاهدش هستيم ، دور شويم و به سمت گرافيک عمومي و استاندارد پيش برويم.
او ادامه مي دهد: درست است که اين رويدادها براي ارائه کارنامه طراحان گرافيک است ، اما واقعيت اين است که مسوولان بايد از پايه به طراحي گرافيک توجه کنند.
اسداللهي در پاسخ به سوالي مبني بر مقايسه نقاط ضعف و قوت آثار ايراني در مقايسه با کارهاي خارجي مي گويد: ما در بخشهايي مانند فرهنگي يا اجتماعي قوي هستيم ؛ ولي به محض آن که وارد بخشهاي تبليغات و اقتصادي مي شويم ، مي بينيم که کمتر به اين مقوله توجه شده در صورتي که گرافيک مي تواند در توسعه کشور کمک فراواني کند. بخش گرافيک تبليغاتي ايراني با ديگر بخشها مانند طراحي جلد کتاب و... مطابقت ندارد و همسطح نيست.
پس بايد مديراني که در بخش صنايع توليد و... فعاليت مي کنند، به اهميت اين مساله اشراف بيشتري داشته باشند. در کنار توليد خوب بايد يک ارائه خوب هم وجود داشته باشد. اسداللهي رعايت اصول حرفه اي گرافيک را در طراحي براي زندگي شهري بسيار تاثيرگذار مي داند و اضافه مي کند: در غرب چون به لحاظ تاريخي اين مسير تکامل طي شده ، مي توانيد ببينيد که همه گرافيک پخش شده در اجتماع قابل قبول است.
ممکن است اثر برجسته اي پيدا نکنيد؛ اما روند کار درست است. تابلويي که در سطح شهر نصب مي شود، بايد فونت مناسب داشته باشد. ما بايد روزي به هرج و مرج تصويري و بصري در شهرهايمان که ناشي از گرافيک نادرست است ، پايان دهيم.
همچنين رضا عابديني عضو هيات داوري آثار بين المللي و شوراي طرح و برنامه اين دوسالانه در اين باره عقيده دارد: «عرصه طراحي گرافيک عرصه عمل است نه عرصه گپ و گفت. ما در فرم گرايي و معناگرايي دچار بدفهمي عميقي هستيم. فرم گرايي در ايران نازل است کسي که به فرماليزم روي مي آورد احتمالا کسي است که فکر نمي کند و يا نمي تواند فکر کند که يک ايده روايي توليد کند. موضوع از اين قرار است که تنها يکي از دلايل گرايش به فرم در هنرهاي تجسمي و به تبع آن در طراحي گرافيک طغيان عليه 2 هزار سال تاريخ روايتگري در هنرهاي تجسمي غرب است و تلاش براي يافتن راههايي که بتوان از المان تصوير در جهت بيان معنا سود جست.
فرم خود معناست. نه ظرفي براي ريختن معنا در آن و اين امري است که به ساعتهاي ما بستگي دارد که مرتبا به جلو مي رود و بسرعت در حال تغيير کردن است ». ابراهيم حقيقي ، عضو شوراي طرح و برنامه دو سالانه گرافيک ايران نيز در پاسخ به اين سوال که موثرترين موقعيت فراهم شده براي گرافيک ايران توسط برگزاري اين بي ينال چه بوده است ، مي گويد: «بي ينال ها موقعيت هايي هستند که طراحان خودشان را بسنجند و جامعه طراحي گرافيک بتواند بضاعت خودش را مورد مقايسه قرار دهد و نيروهاي جواني که نوآوري کرده اند، کشف شوند. آنچه در اين بي ينال ملي که در هفت بخش برگزار مي شود براي من آشکار است ، اين مطلب است که طراحان ما در طراحي پوستر موفق هستند، اما در بقيه مقولات بسيار ضعيف اند. ما در طراحي آگهي هاي شهري ، بيلبوردها، آگهي روزنامه و مجله ، بسته بندي و صفحه آرايي نشريات بسيار ضعيف هستيم.
نویسنده: پروانه توکلي
منبع: روزنامه جام جم
انتشار: کارتون3000
|
