فرد گرایی در انیمیشن ایران ( نگاهی اجمالی به یکی از مشکلات هنر پویانمایی در ایران)

دوشنبه, 23 ارديبهشت 1387 18:58

اگر از هنرمندان انیمیشن وطنی بپرسید که آیا این هنر را کاری گروهی می دانند و یا هنری فردی ، اکثریت پاسخ خواهند داد که این هنری است جمعی و بدون اجماع افکار و تواناییهای افراد، تجسم آن بی معنی است . ولی هنگامی که مقداری به نحوه کار آنها و جریان انجام کارهایشان دقیق می شوی ، می بینی که روحیه فرد گرایانه ای در کارهایشان وجود دارد که کار گروهی را زیر سوال می برد.

بگذارید از ابتدای روند تولید شروع کنم و یکایک مراحل را شرحی مختصر دهم تا بیشتر در فهم این نکته با هم شریک باشیم. در ابتدا طرحی تبدیل به داستان میشود و داستان به فیلمنامه و فیلمنامه به داستان مصور و هر قاب داستان مصور به پلان و هر پلان به فریم و هر فریم به لایه و هر لایه شامل زمینه و کاراکتر می باشد. خوب تا اینجا ظاهرا تفاوتی با امثال غربی ندارد و ظاهر امر کاری صعب و پیچیده را نشان می دهد که باید هر بخشی توسط استاد هنرمند آن بخش به صنع درآید. ولی نکته همین جاست!

چه انجام این مراحل به دست چند هنرمند کارآزموده انجام شود و چه یک نفر نابغه! در نهایت خوب و بد کار این بار سخت به پای یک تن نوشته میشود: کارگردان!

حال آنکه همانند هر هنر جمعی دیگری (چون سینما و تاتر و ...) نتیجه پایانی بسته به کیفیت و هماهنگی کار فرد فرد گروه است و البته که کارگردان وظیفه هماهنگی را بر عهده دارد ولی آیا باید تمام نیک و بد کار را به پای او نوشت؟ از بدش که بگذریم آیا خوبیش را تماما به پای یک فرد نوشتن تشویق فرد گرایی نیست؟

چند سالی است که درایران با جشنواره پویانمایی دیدی تخصصی تر را به این هنر دوخته ایم و به همین قدمت هم بحثی در جریان است که جایزه فیلم برتر را به کارگردان باید داد و یا به انیماتور و... گیریم که جایزه را به هر کدام بدهیم ( که اغلب زور کارگردانان می چربد!) خوب! به باقی اعضای گروه چه میرسد؟ عاید آن هنرمند بی نوای میانی زن و یا زمینه کش پر تلاش گروه چه میشود؟ مگر نه آنست که می گوییم انیمیشن کاری گروهی است ؟ پس چرا سودش را تنها فردی خاص می برد ؟ آیا کسی نام او را در ذهنش هک میکند؟ آیا آن مجری بی حوصله تلویزیون که حتی نام فیلم را هم به درستی تلفظ نمی کند ، یادی از او میکند؟

در سینما و در اغلب جشنواره ها ی سینمایی راه حلی برای این موضوع یافته اند و آن اختصاص جوایز به بخش های مختلف من جمله گریم و فیلمبرداری و جلوه ویژه و چه وچه و چه است . اما آیا ما برای تشویق نیروهای ماهر و نیمه ماهر و حتی آن جوان شهرستانی تازه کار چنین کاری کرده ایم؟ که مثلا به بهترین لی اوت زن جایزه ویژه بدهیم و یا بهترین طراح کلیدی و میانی را تقدیر کنیم؟!

تنها کاری که کرده ایم تشویق کارگردان و تهیه کننده و نقش های کلیدی و مالی از این دست بوده . ولی تا به حال فکر کرده ایم که ساختمان را مهندس نمی سازد بلکه کارگران پرتلاش از روی طرح و نقشه مهندسان تیغه های فولاد و آجر را یکی یکی سوار می کنند و بدون وجود آنها مهندس بودن معنایی ندارد. آیا تنها دادن انعامی مختصر کارگران را از حض و افتخار به ساخته شان محروم خواهد کرد ؟

آیا تا به حال به این اندیشیده ایم که برای تشویق هنرمندانی که حتی نامشان را هم نمی دانیم ولی وجود آنها آوازه شهرت بسیاری از کارگردانان را بلند میکند کاری انجام دهیم؟

خوب! نتیجه اش چه میشود؟ غیر از اینست که هر کس را که میبینی پس از اندک مدتی و با کمترین تجربه گروهش را ( چه موفق و چه ناموفق) رها میکند و به دنبال انجام کار انفرادی در نقش کارگردان می رود تا بلکه نامی در کند و نانی به دست آورد؟ ای کاش لااقل چنین میشد و تاوانش را دست آخر همین انیمیشن وانیمیشن سازان وطنی نمی دادند. تاوانی که کمترینش افت کیفیت بسیاری از فیلمهای کم رونق امروزی است که به نام پویانمایی و پویانمای ایرانی ضربه می زند. و ما نیز دلخوش به آنیم که کمیت انیمیشن ما زیادتر از آن چیزی است که در بسیاری کشور ها میبینیم . غافل از آنکه تماشاگر کیفیت را می پسندد و بالا بردن کمیت بدون توسعه زیرساخت های انسانی و فنی آب در هاون کوفتن است و تماشاگر را از خود راندن. اما چه سود که نسبت آب و شیر لبن فروشی ما معکوس شده و آب می فروشیم به جای شیر!

در آخرساده بگویم : انیمیشن وطنی ، هنری است که ذاتش فردگرایانه است ولی همه اصرار دارند روح جمعی در آن ببینند!

نویسنده: حسین نظرپور

اختصاصی کارتون 3000

همه مقالات ستون آزاد را ببینید( کلیک کنید)

← سوت داوری ( نگاهی به انیمیشن های سفارشی وزارت کار )		ترمه زیرپای میكی‌ماوس! ( گزارشی از مقالات ارائه شده در همایش ملی انمیشن) →